top of page

【黨物追追追】肥料變炸藥,公產變黨產?!

  • 2025年12月1日
  • 讀畢需時 3 分鐘

🌾肥料變炸藥!


1943年年初台灣窒素工業株式會社成立,資本額400萬圓,全額由日本總公司投資,社長是榎本直三郎,實際籌辦由理事堀內金城主導。


窒素就是我們熟知的「氮」(N)。當氮被合成為「氨」(NH₃)後,在承平時期可以轉化為硫酸銨、硝酸銨等氮肥,補充土壤養分;在戰時,氨則能進一步製成硝酸,這正是火藥、炸藥與雷管不可或缺的核心原料。


堀內原本的計畫是打造一座大型化學工廠,供應臺灣、南洋與華南市場的肥料「硫酸銨」。然而戰時資材短缺,他臨時轉向,直接投入硝酸與火藥製造,並選在具有水利與排水之便的南勢角設立工廠。


在戰爭時期,「氨合成工業」隨時能由民需轉為軍需:氨既能製作肥料,也是製造火藥的關鍵原料。堀內估算,日本占領區每年約有七萬噸的火藥需求,他的野心,是在日本南進政策下,把產品賣到菲律賓、馬來等地。


🚨戰後不敢回國,客死異鄉的日籍菁英


二次大戰結束後,堀內金城選擇留在臺灣,他認為日本的工業將一蹶不振,更擔心自己在臺灣生產火藥的經歷,會被美軍以「戰爭協力者」罪名逮捕,留在台灣的他繼續深耕火藥產業,也與臺灣人互動頻繁。二二八事件爆發,堀內金城遭憲兵逮捕,自此再未出現。


這位曾懷抱野心的理事,最後成了動盪中的犧牲者。


💣BOOM!大爆炸!


1953年4月6日上午8時30分,工礦公司南勢角工廠內突然傳出一聲驚天巨響。警衛隊長劉景全回憶自己先是聽到「轟」的一聲,隨即地動山搖,飛沙走石,彈片四散,全廠房屋都被震塌。

戰後臺灣窒素由臺灣工礦股份有限公司旗下工礦器材公司接收,當時南勢角工廠是全台唯一的爆炸物工廠,專門供應礦業、工程、水利、開鑿等需要。


工人在南勢角工廠東後山谷拆卸廢彈,竟直接用鐵鎚擊破雷管,引發大爆炸。


此次爆炸,造成爆炸中心2.5公里半徑內房屋全遭震壞,15棟廠房倒塌,工廠員工8人死亡、52人重傷、123人輕傷,居民3人死亡.是臺灣戰後最嚴重的工安意外之一。


📄「補一個公事」,拿下一間工廠


南勢角爆炸是炸得震天響,然而後續的產權移轉卻是在檯面下悄然無聲地運作。


1955年9月的第419次臺灣省政府委員會的秘密討論事項決議,因應「耕者有其田」的補償政策,原來屬於工礦公司的南勢角工廠,將交予「臺灣企業公司籌備處」(後成為「臺灣省農工企業公司」)接收,並以公營企業方式經營。


同年的《臺灣省政府公報》清楚載明:南勢角工廠因「製雷管,具獨佔性,應予保留」,不得出售。


然而省議會到隔年5月才被告知,南勢角工廠自工礦公司轉移至臺灣企業公司籌備處的十天後,就已經以價款1,505,000元,偷偷讓售給國民黨的齊魯企業公司,臺灣省農工企業公司更到1957年2月才補上讓售決議,僅於籌備處的財務報告的空白處寫上一句批註,南勢角工廠便轉身變成黨營事業。


👉「南勢角工廠已讓售中央黨部並接收一千五百餘千元」(約莫一百五十萬元)


這個消息傳出後,引發譁然,當時議員吳三連質疑:怎麼能不經審議就賣掉公有財產?


省府企業公司籌備處主任翁鈐卻只是輕輕說一句:


「手續上有欠缺,已補一個公事。」

南勢角工廠在1956年的盈餘達428萬元,是中央黨部支付讓售價款的2.9倍,1957年的盈餘更高達1,100萬。就這樣一間本應嚴格管制,而且獲利豐厚的公營炸藥廠,悄然變成國民黨黨營的齊魯公司資產。


氮是構築生命的基礎元素,氮氣甚至佔了我們所呼吸的空氣的78%,人們雖無法無法看見,但卻是我們生活中不可或缺的存在。


它能化為肥料,養育稻田;也能成為炸藥,剎那間夷平家園。


在南勢角,氮化學不只參與了農業與工業,更被捲入了政權的轉移、利益的分配,以及人民的生死。


氮無聲無形,卻(充滿於我們的生命與歷史)在台灣的南勢角留下了深刻的歷史痕跡;直到回顧時,才會驟然發現那無色無味中的一縷火藥味。




參考資料:

  1. 王惟聖,〈特權取得獨佔事業之分析:以黨營事業南勢角工廠為例〉,《黨產研究》,第 8 期(2022年6月)。

  2. 洪紹洋,〈軍需與民需的生產轉換:終戰前後臺灣兩次硫酸銨工廠的創辦〉,《臺灣史研究》,第25卷第3期(2018年9月),頁141–178,中央研究院臺灣史研究所。


24 則留言


jennysilva3.2.3.12
4 小時前

kjc beauty mình vừa ghé thử do thấy bạn bè nhắc, kiểu vào xem giao diện có dễ theo dõi không. Ấn tượng đầu là trang nhìn khá thoáng, không bị nhồi chữ nên lướt nhanh vẫn nắm được đang có gì. Mình chỉ đọc lướt vài tiêu đề thôi, thấy phần “TIN TỨC KJC” được đặt nổi bật như một cụm bài viết, nên khỏi phải tìm vòng vòng. Có bài về tri ân khách hàng dịp lễ tình nhân nhìn tiêu đề là hiểu ngay nội dung, hợp kiểu ai chỉ muốn cập nhật nhanh. Cuộn xuống thì các khối nội dung tách riêng rõ ràng, cảm giác như đang xem một trang tổng hợp tin hơn là…

按讚

katrinacha.vez.52.0.2
7 小時前

sunwin vg mình ghé thử lúc rảnh vì thấy bạn bè nhắc hoài, chủ yếu tò mò giao diện thôi. Vào trang cái là thấy họ làm kiểu khá thoáng, chữ không dày đặc nên lướt nhanh vẫn hiểu đang nói gì. Mình thích nhất là phần cập nhật link tải bản mới nhìn rõ ràng, không phải kéo lên kéo xuống đoán xem cái nào là bản mới nhất. Với ai lười cài app thì đọc nội dung trên web cũng có cảm giác có thể chơi trực tiếp luôn, đỡ mất công. Mình không rành mấy vụ game gủng hay đổi thưởng, nên chỉ nhìn cách trình bày thôi, thấy họ chia khối thông tin gọn và dễ…

按讚

hoachtungbuang.l.y.nh
6月10日

SC 88 bữa thấy mấy đứa bạn nói qua nên mình ghé thử cho biết thôi. Mình không có đọc kỹ nội dung hay ngồi mò hết các mục đâu, chủ yếu xem giao diện có dễ nhìn không. Vừa vào là thấy trang làm khá gọn, khoảng trắng vừa đủ nên nhìn không bị ngộp, kiểu lướt một cái là biết chỗ nào đang hiển thị gì. Mình cũng thích cái cách họ để menu rõ ràng, bấm qua lại giữa các phần thấy nhanh, không phải tìm hoài. Có mấy đoạn thông tin họ chia theo khối và canh cột thẳng thớm nên mắt đỡ rối, xem vài dòng là nắm được ý chính. Nói chung cảm giác…

按讚

bentiecesav.a.ge54.62
5月30日

tk88.hu.net dạo này thấy bạn bè nhắc hoài nên mình cũng bấm vào coi thử cho biết. Mình không phải kiểu ngồi đọc kỹ từng bài, chủ yếu xem giao diện có dễ lướt không với thông tin có gọn gàng không thôi. Vào cái là thấy trang chia mảng khá rõ, nhìn phát biết đâu là phần nội dung gần đây, kéo xuống cũng không bị “ngợp” chữ. Có lướt ngang qua mấy bài kiểu Tiến lên miền Nam với Bắn cá vàng, tiêu đề đặt nổi nên nhìn cái nhận ra liền, khỏi phải tìm. Điểm mình thích là trang tải ổn, chuyển mục không bị khựng, cảm giác nhẹ nhàng. Font chữ vừa mắt, khoảng cách dòng…

按讚

hoachtungbuang.l.y.nh
5月17日

ea88 trang chủ hôm bữa mình lướt thử vì thấy bạn bè nhắc, kiểu tò mò xem giao diện ra sao thôi chứ không đăng ký gì. Vào cái là thấy họ làm bố cục khá thoáng, chia từng khối nội dung nhìn dễ theo dõi, không bị dồn chữ rối mắt. Mình để ý có đoạn giới thiệu về chuyện được cấp phép PAGCOR đặt khá nổi, nên đọc lướt cũng hiểu họ muốn nói gì mà không phải kéo tìm lâu. Thanh menu với mấy mục chính nằm ngay chỗ dễ thấy, bấm qua lại cũng nhanh, không bị lag hay nhảy trang khó chịu. Nói chung cảm giác giống mấy site làm gọn gàng, tập trung vào…

按讚
bottom of page